آمار واطلاعات

 

 

 

 

 

 

 

نگاهی به فرهنگ و هنر استان سیستان و بلوچستان

در سال های 96 ،97 و 98

از دریچه آمار

 

 

 

 

 

 

اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان سیستان و بلوچستان

                                  تیرماه 1399

                                                                                                

 

 

 

باسمه تعالی

 

 

فهرست:

-مقدمه

-بخش اول: معرفی استان سیستان و بلوچستان

-بخش دوم:معاونت توسعه مدیریت و منابع

-بخش سوم:معاونت امور فرهنگی و رسانه ای

-بخش چهارم:معاونت هنری و سینمایی

-بخش پنجم شورای فرهنگ عمومی

-بخش ششم:گزارش تفصیلی عملکرد انجمن آثار و مفاخر استان از ابتدای تاسیس

-بخش هفتم:عملکرد 3 ساله در حوزه پژوهش از سال 96 تا پایان 98

-بخش هشتم: کانون های فرهنگی و هنری مساجد و کتابخانه های استان

-بخش نهم :مهمترین اقدامات انجام شده و در دست انجام در فرهنگ و هنر استان از سال 96 تا کنون

 

 

 

 

 

 

 

 

 

مقدمه:

استان سیستان و بلوچستان پهناورترین و مذهبی ترین استان کشور می باشد و دارای بیشترین جمعیت جوان در کشور و همچنین بالاترین نرخ سرمایه اجتماعی در کشور است این استان پهناور دروازه واسط بین ایران و شبه قاره هند و تنها استان دارای سواحل اقیانوسی در کشور می باشد.

علی رغم میراث فرهنگی ارزشمند، این استان متاسفانه به صورت تاریخی با چالش ها و مسائل جدی مواجه بوده که این امر موجب شده در بسیاری از شاخص های  توسعه اجتماعی ،اقتصادی و فرهنگی در پایین ترین جایگاه نسبت به میانگین کشوری قرار گیرد و به همین منوال شاخص های توسعه فرهنگی و هنری نیز متاثر از این موضوع نسب به سایر استان های کشور پایین تر می باشد.

لذا از آنجایی که هر توسعه‌ای مستلزم تغییرات است و فرآیند توسعه بدون تغییرات عمیق در ساختارهای فرهنگی و اجتماعی، ممکن نخواهد بود، برآن شدیم با بررسی وضعیت شاخص های فرهنگی و هنری استان در سال های اخیر(96،97 و 98 )از دریچه آمار بتوانیم تصویری از وضعیت موجود  شاخص های فرهنگی استان ارائه نماییم.

در پایان لازم است  از همکاری مجدانه  معاونین محترم فرهنگی و رسانه ای ،هنری و سینمایی و توسعه مدیریت و منابع  و خواهران بزرگوار سرکار خانم ها رحیمی و افتخاری در گروه طرح ، برنامه و تحول اداری تشکرو قدردانی می نمایم.

 

                         حسین مسگرانی 

مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی سیستان و بلوچستان

 

 

 

 

 

 

 

بخش اول: معرفی استان و سیستان و بلوچستان

 

استان سیستان و بلوچستان با دو منطقه سیستان ومنطقه  بلوچستان شامل 23 شهرستان به مرکزیت شهرستان زاهدان به عنوان پهناورترین استان در ناحیه جنوب شرق کشور واقع شده است . این استان 1210 کیلومتر مرز خاکی با دوکشور پاکستان و افغانستان و 370 کیلومتر مرزآبی و مساحت استان 187502 کیلومترمربع است که 11.5 درصد از وسعت کشور را برمی گیرد. براساس سرشماری عمومی سال 1395 جمعیت استان 2755014 نفر بوده است با تراکم نسبی استان 15.3 نفر در هر کیلومترمربع بوده است که از این لحاظ یکی از کم تراکم ترین استان های کشور محسوب می شود.تعداد شهرستان های استان 20 شهرستان استان است.

مزیت های استان:

*مرزی بودن استان و ظرفیت های مختلف در حوزه تعاملات فرهنگی ،اجتماعی و اقتصادی

*پیشینه­ی تاریخی فرهنگی و شرایط جغرافیایی استان و وجود تاریخ پنج هزار ساله مدنیت در شهر سوخته و ثبت جهانی این اثر

* ثبت جهانی روستای کلپورگان سراوان و قابلیت استفاده از ظرفیت هنر هفت هزار ساله سفال این منطقه در رونق اقتصاد فرهنگ و هنر

*هنر سوزن دوزی خاص این استان و ظرفیت بالای آن در رونق اقتصاد فرهنگ و هنر

*وجود خرده فرهنـگ های قومی و بومی در استانو غنی بودن فرهنگ های بومی و محلی : پوشش ،گویش ، موسیقی، صنایع دستی و...... و تعلق خاطر خاص مردم به این آداب و سنن

* وجود دو شهرستان بندری مهم چابهار (تنها بندر اقیانوسی کشور)وکنارک و وجود سازمان تجاری منطقه آزاد چابهار

*وجود مفاخر فرهنگی و هنری در استان از قبیل یعقوب لیث صفاری و ابویعقوب سجستانیو آیت الله سیستانی

*پیوند تاریخی و فرهنگی با اساطیر شاهنامه فردوسی و خاستگاه زبان فارسی در سیستان همچنینوجود زبان بلوچی و گویش سیستانی جایگاه رفیعی در خرده فرهنگ های استان دارد.

مشکلات و محدودیتهای استان:

*فقدان زیرساخت های فرهنگی و هنری همچون تالار مرکزی، سالن های سینما، تئاتر، موسیقی و...

*پایین بودن شاخص برخورداری فرهنگی و عدم تعادل معنادار از لحاظ برخورداری و بهره مندی از امکانات در کشور و استان

*فقدان مراکز تفریحی،گردشگری و فرهنگی و فضای سبز مناسب در سطح استان و عدم نشاط در میان مردم(براساس پژوهش انجام شده توسط مرکز ملی رصد اجتماعی وزارت کشور)

*وجود مناطق  بحرانی وشهرستان های کمتر توسعه یافته در استان(سراوان و دلگان(کمتر توسعه یافته))

*وجود معضلات و آسیب های اجتماعی در استان از جمله اعتیاد ، قاچاق مواد مخدر و کالا(به عنوان مثال کالاهای فرهنگی و هنری)، حاشیه نشینی ،نرخ پایین سواد(شهرهای دارای بیشترین مناطق حاشیه نشین:زاهدان،زابل،چابهار و کنارک)

*وجود فقر و بیکاری در استان به دلیل عدم وجود مراکز صنعتی گسترده جهت جذب نیروی کار و عدم سرمایه گذاری بخش خصوصی

*عدم سرمایه گذاری بخش خصوصی

*پایین بودن نرخ سواد

 

 

 

بخش دوم:معاونت توسعه مدیریت و منابع:

الف:وضعیت زیر ساخت های فرهنگی و هنر استان:

الف:جدول وضعیت موجود در استان :

1396

1397

1398

 

 

 

عنوان شاخص

ردیف

14(3 باب در دست احداث)

14(3 باب در دست احداث)

14(3 باب در دست احداث)

تعداد مجتمع های فرهنگی و هنری

1

3

3

4(2 باب در دست احداث)

تعداد نگارخانه

2

0

0

1(3 باب در دست احداث)

تعداد پلاتو

3

3

4

4

تعداد سالن نمایش فیلم(وابسته به اداره کل)

4

0

1

1

تعداد سینما(وابسته به اداره کل)

5

13

13

13

تعداد سالن آمفی تئاتر

6

در دست احداث

در دست احداث

در دست احداث

تعاد موزه هنرهای معاصر

7

 

 

 

ب:جدول برخورداری شهرستان های استان از فضاهای فرهنگی و هنری:

تعداد

عنوان

23

تعداد کل شهرستان های استان

9

تعداد شهرستان های فاقد مجتمع فرهنگی و هنری

22(3 باب در دست احداث)

تعداد شهرستان های فاقد پلاتو

22

تعداد شهرستان های فاقد سینما

20

تعداد شهرستان های فاقد سالن نمایش فیلم

20(2 باب در دست احداث)

تعداد شهرستان های فاقد نگارخانه

3 شهرستان(فنوج-دلگان-هیرمند)

تعداد شهرستان های در حال احداث مجتمع فرهنگی و هنری

 

 

 

 

 

ج:وضعیت موجود زیر ساخت در شهرستان های استان  در پایان سال 98 :

نوع زیر ساخت

نام شهرستان

ردیف

موزه هنرهای معاصر

آمفی تئاتر

هنرستان هنرهای زیبا

سینما

سالن نمایش فیلم

پلاتو (تماشاخانه)

نگارخانه

فرهنگسرا

مجتمع فرهنگی و هنری

-

3

2

1

2

1

2

1

3(یک مجتمع در نصرت آباد و سرای قرآن و نهج البلاغه )

زاهدان

1

-

1

-

-

1

-

1

-

1

زابل

2

-

1

-

-

-

-

-

-

1

ایرانشهر

3

-

1

-

-

1

-

-

-

1

چابهار

4

-

1

-

-

-

-

-

-

1

خاش

5

-

1

-

-

-

-

1

-

1

سراوان

6

-

1

-

-

-

-

-

-

1

نیکشهر

7

-

1

-

-

-

-

-

-

1

زهک

8

-

-

-

-

-

-

-

-

-

هامون

9

-

-

-

-

-

-

-

-

-

هیرمند

10

-

-

-

-

-

-

-

-

کتابخانه

میرجاوه

11

-

-

-

-

-

-

-

-

-

سیب و سوران

12

-

1

-

-

-

-

-

-

1

کنارک

13

-

-

-

-

-

-

-

-

-

مهرستان

14

-

-

-

-

-

-

-

-

-

فنوج

15

-

-

-

-

-

-

-

-

-

قصرقند

16

-

-

-

-

-

-

-

-

-

نیمروز

17

-

-

-

-

-

-

-

-

-

دلگان

18

-

2

-

-

-

-

-

-

1

سرباز

19

-

-

-

-

-

-

-

-

-

بمپور

20

-

-

-

-

-

-

-

-

-

دشتیاری

21

-

-

-

-

-

-

-

-

-

تفتان

22

-

-

-

-

-

-

-

-

1

راسک

23

-

13

2

1

4

1

4

1

13

جمع کل

 

 

 

 

 

 

                                                                                                                                             

چ.فضاهای در دست احداث در شهرستان های استان سیستان و بلوچستان تا پایان سال 98:

                نوع زیر ساخت دردست احداث

نام شهرستان

ردیف

موزه هنرهای معاصر

آمفی تئاتر

هنرستان هنرهای زیبا

سینما

سالن نمایش فیلم

پلاتو (تماشاخانه)

نگارخانه

فرهنگسرا

مجتمع فرهنگی و هنری

1

-

-

-

-

-

-

-

-

زاهدان

1

-

-

-

-

-

1

1

-

-

ایرانشهر

2

-

-

-

-

-

1

1

-

-

چابهار

3

-

-

-

-

-

1

-

-

-

سراوان

4

-

-

-

-

-

1

-

-

-

زابل

5

-

-

 

-

-

-

-

-

1

هیرمند

6

-

-

-

-

-

-

-

-

1

فنوج

7

-

-

-

-

-

-

-

-

1

دلگان

8

                                                                                                                      

 

خ:نمودار ها:

 

                                                                                                                                                                                 

 

 

 

د:تحلیل

افزایش شاخص های فرهنگی و هنری در استان مستلزم وجود زیرساخت های مناسب مورد نیاز در استان می باشد.

از تعداد 23 شهرستان استان 10 شهرستان دارای مجتمع فرهنگی و هنری می باشند و در سه شهرستان مجتمع فرهنگی و هنری در دست احداث است(دلگان فنوج-هیرمند). 9 شهرستان استان نیز فاقد زیرساخت مجتمع فرهنگی و هنری هستند(میرجاوه-سیب و سوران-بمپور-نیمروز-مهرستان-قصرقند-هامون- دشتیاری -تفتان)

کل متراژ فضاهای فرهنگی و هنری استان 47207 مترمربع می باشد.که با توجه به جمعیت استان(2775014 نفر )به معنای سرانه ی 17 متر مربع فضای فرهنگی و هنری به ازای هر 100 هزار نفر جمعیت استان می باشد. با توجه به اینکه استاندارد مشخصی برای مقایسه سرانه فضاهای فرهنگی و هنری استان و کشور تعریف نشده است،لذا تشخیص میزان کمبود فضاهای فرهنگی و هنری در استان دشوار است.

 

 

 

با نگاهی  به داده های موجود ،وجود زیر ساخت های فرهنگی و هنری نظیر نگارخانه ، پلاتو و مجتمع فرهنگی و هنری  در شهرستان های فاقد زیر ساخت ، ازین نظر حائز اهمیت است که انجام برنامه ها و فعالیت های فرهنگی و هنری و مهارت آموزی در جهت افزایش شاخص های تولید و اشتغال استان در بخش فرهنگ و هنر را تسهیل می نماید.

در سال 1398 با انعقاد موافقتنامه های طرح تملک دارایی های سرمایه ای و با هدف افزایش فضاهای فرهنگی و هنری در استان ،عملیات احداث نگارخانه و پلاتو در شهرستان های ایرانشهر ،زابل ،سراوان و چابهار آغاز گردید.

 

*از پروژه های عمرانی به سرانجام رسیده در سال 98 می توان به اتمام احداث نگارخانه سراوان و افتتاح آن در هفته دولت و اتمام احداث پلاتوی (تماشاخانه)شهرستان زاهدان در محل فرهنگسرای جوان و افتتاح آن در دهه فجر انقلاب اسلامی اشاره نمود.

*از  میان استانهای کشور استان سیستان و بلوچستان  از جمله  استانهایی است که احداث سینما امید در  شهرستان ایرانشهر آن مورد تصویب قرار گرفته و در مراحل پیگیری و انجام کار می باشد همچنین احداث سینما امید در شهرستان چابهار نیز در حال پیگیری می باشد.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

هـ:نیروی انسانی:

ردیف

نام شهرستان

رسمی

پیمانی

کارمعین

کارگری

جمع

1

زاهدان

40

4

38

15

97

2

زابل

1

-

3

4

8

3

زهک

2

-

-

-

2

4

هیرمند

-

-

-

-

-

5

هامون

-

-

1

-

1

6

میرجاوه

2

-

2

-

4

7

خاش

1

-

2

-

3

8

سراوان

1

-

2

1

4

9

سیب و سوران

1

-

-

-

1

10

ایرانشهر

2

-

1

3

6

11

سرباز

-

-

1

-

1

12

نیکشهر

2

1

1

1

5

13

قصر قند

1

-

1

-

2

14

فنوج

-

-

1

-

1

15

کنارک

2

-

-

-

2

16

چابهار

2

-

2

-

4

17

نیمروز( نمایندگی)

-

-

1

-

1

18

دلگان ( نمایندگی)

1

-

-

-

1

19

زابلی( نمایندگی)

-

1

-

-

1

20

بمپور

-

1

-

-

1

21

دشتیاری

-

-

-

-

-

22

راسک

-

-

-

-

-

23

تفتان

-

-

-

-

-

جمع

58

7

56

24

145

 

 

نمودار پراکندگی نیروی انسانی به تفکیک شهرستان:

 

ی:بودجه: (ارقام به میلیون ریال)

 

سال

تعداد طرح های تملک دارایی های سرمایه ای

اعتبار کل مصوب طرح تملک دارایی های سرمایه ای

اعتبار تخصیص یافته طرح تملک دارایی های سرمایه ای

تعداد طرح های مشمول اعلام تخصیص

درصد کل اعتبار تخصیص یافته از اعتبار کل

اعتبار هزینه ای

1396

4 طرح

135489

351/28216

4 طرح

21 درصد

6067

1397

15طرح

362121

255024

15طرح

71 درصد

7032

1398

8 طرح

24292

41174

6طرح

17 درصد

8082

 

 

 

 

 

 

 

نمودار:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

بخش سوم:معاونت امور فرهنگی و رسانه ای

الف.وضعیت موسسات و مراکز فرهنگی دارای مجوز از اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی

سال 98

سال 97

سال 96

عنوان موسسه یا مرکز فرهنگی دارای مجوز از اداره کل

ردیف

22

21

17

موسسات فرهنگی و هنری چند منظوره

1

53

44

32

موسسات فرهنگی و هنری تک منظوره

2

64

65

59

تعداد عناوین نشریات

3

48

46

46

موسسات انتشاراتی

4

38

37

34

موسسات قرآن و عترت

5

63

62

58

کانون های تبلیغاتی

6

54

54

54

چاپخانه

7

35

31

29

پایگاه های خبری

8

51

51

49

دکه های مطبوعاتی

9

115

99

120

کتابفروشی ها

10

 

 

 

 

 

 

 

ب :نشریات استان به تفکیک شهرستان

جمع

نرخ نشریات

نام شهرستان

سالنامه

روزنامه

دوفصل نامه

فصل نامه

دو ماهانه

ماهانه

دوهفته نامه

هفته نامه

 

56

1

6

12

16

-

9

3

9

زاهدان

5

-

1

2

1

-

-

1

-

زابل

-

-

-

-

-

-

-

-

-

ایرانشهر

-

-

-

-

-

-

-

-

-

نیکشهر

3

-

-

1

1

-

1

-

-

چابهار

-

-

-

-

-

-

-

-

-

زهک

-

-

-

-

-

-

-

-

-

سرباز

-

-

-

-

-

-

-

-

-

کنارک

-

-

-

-

-

-

-

-

-

سراوان

-

-

-

-

-

-

-

-

-

میرجاوه

-

-

-

-

-

-

-

-

-

هامون

-

-

-

-

-

-

-

-

-

هیرمند

-

-

-

-

-

-

-

-

-

سیب و سوران

-

-

-

-

-

-

-

-

-

مهرستان

-

-

-

-

-

-

-

-

-

فنوج